1 op de 5 mannen is hooggevoelig / hoogsensitief, maar bijna niemand weet het. Niet omdat die mannen het niet voelen. Maar omdat de wereld om hen heen hen dat al vroeg heeft afgeleerd.
Mijn stelling: hooggevoeligheid bij mannen is geen zwakte. Het is een eigenschap die decennia lang is weggestopt, weggeredeneerd en vervangen door bewijsdrang en wilskracht. En die 2 zorgen op langere termijn voor zoveel ellende.
In mijn praktijk zie ik het wekelijks. Ondernemers die meer voelen dan ze laten zien. Die de sfeer in een ruimte aanvoelen voordat er een woord is gezegd. Die 's avonds de beelden van de dag nog meesjouwen terwijl de rest al lang slaapt. Die veel dieper denken dan hun omgeving vermoedt en daarvoor uitgeput raken zonder precies te weten waarom.
Ze zijn niet gek. Ze zijn niet zwak. Ze blijken gewoon hoogsensitief. En dat maakt een wereld van verschil als je het weet.
Dit artikel is het startpunt voor mannen die zich herkennen in dit patroon. Wat is hooggevoeligheid precies? Hoe herken je het bij jezelf? Waarom is het voor mannen zo lastig om te erkennen? En wat kun je ermee in je bedrijf, je relaties, en je gezondheid?
Hooggevoeligheid is geen stoornis en geen diagnose. Het is een aangeboren eigenschap van het zenuwstelsel die bij ongeveer 20% van de bevolking voorkomt, evenveel bij mannen als bij vrouwen.
De wetenschappelijke naam is Sensory Processing Sensitivity (SPS). Het begrip werd in de jaren '90 geïntroduceerd door de Amerikaanse klinisch psychologe Elaine Aron. Sindsdien zijn er meer dan honderd wetenschappelijke studies naar gedaan, onder andere aan de Radboud Universiteit (Judith Homberg, Corina Greven) en de KU Leuven (Elke Van Hoof).
Wat maakt een hooggevoelig persoon anders? Twee hoofdkenmerken komen steeds terug in het onderzoek. Ten eerste: diepgaande informatieverwerking. Het hooggevoelige brein verbindt prikkels, ervaringen en emoties grondiger met elkaar dan het gemiddelde brein. Ten tweede: hogere reactiviteit. Zintuiglijke en emotionele prikkels komen harder binnen, niet als karakter, maar als neurobiologie. fMRI-onderzoek van Bianca Acevedo toonde aan dat de hersenen van hooggevoelige mensen structureel anders reageren op sociale en emotionele prikkels dan die van niet-hooggevoelige mensen.
Hoogsensitiviteit is genetisch bepaald. Het gen 5-HTTLPR, betrokken bij serotonine-transport, speelt een rol (Pluess, 2015). Je bent er dus mee geboren. Het is geen fase, geen aangeleerd gedrag, geen gevolg van een moeilijke jeugd. Het is wie je bent.
Interessant: evolutionaire biologie laat zien dat 20% van elke soort hooggevoelig is, van vissen tot primaten. Max Wolf (2008) publiceerde hier een overzichtsartikel over, met de conclusie dat dit evolutionair essentieel is voor het voortbestaan van de groep. Hooggevoelige individuen nemen gevaar eerder waar, denken dieper na en geven de groep een informatievoorsprong. Geen zwakte dus. Een overlevingsstrategie.
50% van alle hooggevoelige mensen is man. Maar amper een fractie weet het of erkent het. Het taboe op mannelijke gevoeligheid maakt hooggevoeligheid bij mannen tot een van de meest niet-herkende eigenschappen in onze samenleving.
Dat heeft alles te maken met hoe jongens worden opgevoed. Vanaf zeer jonge leeftijd leren mannen dat huilen zwak is, dat gevoelens gevaar zijn, dat echte mannen doorpakken. Wim van Lent beschrijft in zijn werk hoe mannen letterlijk geleerd wordt de bedrading naar hun gevoel door te knippen om bij de mannen te horen.
Dat beeld zit er al vroeg in. Uit onderzoek blijkt dat babyjongens emotioneel reactiever zijn dan meisjes, ze huilen meer als ze gefrustreerd zijn. Maar vanaf een jaar of vijf keert dat om. Niet omdat ze minder voelen, maar omdat ze al zo vroeg leren dat tonen niet oke is. Het gevoel gaat ondergronds. En bij hooggevoelige jongens, die van nature méér voelen gaat dat nóg dieper.
Psychotherapeut Tom Falkenstein, HSP-expert en auteur van het boek 'Hoogsensitieve mannen', beschrijft hoe hooggevoelige mannen die proberen te voldoen aan het stoere mannelijke stereotype vaker psychische en fysieke klachten ontwikkelen dan mannen die daar wat losser in staan. De angst om niet mannelijk genoeg te zijn drijft veel hooggevoelige mannen tot een permanent pantser: altijd stoer, altijd sterk, nooit kwetsbaar.
In mijn praktijk zijn het precies deze mannen die ik tegenkom. Van buiten succesvol, van binnen uitgeput. Ze komen niet omdat ze zichzelf herkennen als hooggevoelig, want dat woord kennen ze nauwelijks. Ze komen omdat hun rug het laat afweten, hun slaap verslechtert, of hun relatie spaak loopt. En dan ontdekken we samen waar het echt over gaat, wat er onder ligt.
Hooggevoeligheid bij mannen uit zich anders dan bij vrouwen. Juist omdat mannen zo lang hebben geleerd hun gevoeligheid te camoufleren. Maar de signalen zijn er wel, als je weet waar je op moet letten.
Dit zijn de kenmerken die ik het vaakst terug zie bij hooggevoelige mannen in mijn praktijk:
Dit zijn geen persoonlijkheidsfouten. Dit is hoe het hooggevoelige zenuwstelsel werkt, altijd op scan, altijd diep verwerken, altijd meer absorberen dan de omgeving vermoedt.
Herken je meerdere van deze punten? Dan is de kans groot dat hooggevoeligheid een rol speelt in jouw leven. Niet als diagnose, maar als verklaring voor patronen die je misschien al decennia kent zonder ze te begrijpen.
Ondernemen is al veeleisend. Voor een hooggevoelige ondernemer is het dat maal twee. Je voelt meer, verwerkt meer, neemt meer mee naar huis en je hebt geleerd dat je dat allemaal niet mag laten zien.
In mijn werk met ondernemers zie ik dat hooggevoelige mannen vaak uitstekende ondernemers zijn. Ze hebben een fijn gevoel voor mensen, voor sfeer, voor wat er onuitgesproken speelt in een onderhandeling of klantgesprek. Ze zijn creatiever, denken strategischer en voelen eerder aan wat een klant nodig heeft.
Maar die zelfde kracht is ook de bron van hun uitputting. Ze absorberen de zorgen van hun team. Ze nemen de energie van moeilijke gesprekken mee naar huis. Ze kunnen na een drukke dag nauwelijks loskomen van alles wat er binnengekomen is. En omdat ze geleerd hebben dat dit niet mag, dat doorzetten de standaard is, en gaan steeds over hun grenzen heen. Totdat het lichaam de rekening presenteert.
Esther Bergsma, expert op het gebied van hoogsensitiviteit, toonde aan dat HSP relatief vaker burn-out raken: 57% van de hooggevoelige mensen heeft een burn-out gehad of gehad, tegenover gemiddeld 15% van alle volwassenen. Dat verschil is niet toeval. Het is het gevolg van een leven lang méér verwerken dan je kunt bijhouden, gecombineerd met een cultuur die zegt: gewoon doorgaan.
Ik zie dat getal terug in mijn eigen intakedata. Ondernemers die bij FYVIP aankloppen met burnout-achtige klachten chronische vermoeidheid, slaapproblemen, spanning die niet wegtrekt zijn vaker dan gemiddeld mensen die dieper voelen dan ze laten merken. Die meer meenemen dan goed voor hen is. Die hun grenzen niet of nauwelijks kennen.
Het goede nieuws: als je weet dat je hooggevoelig bent, kun je je leven anders inrichten. Niet minder presteren, maar anders. Met meer aandacht voor herstel. Meer inzicht over wat jou energie kost en wat je energie geeft. En meer ruimte voor wat je eigenlijk voelt, in plaats van wat je geacht wordt te doen.
Hooggevoeligheid wordt een last als je hem verstopt. Het wordt een kracht als je hem kent, erkent en leert inzetten. En die omslag, van schaamte naar accepteren verandert alles.
Wetenschapper Michael Pluess toonde aan dat hooggevoelige mensen in een ondersteunende omgeving significant beter presteren dan niet-hooggevoelige mensen. Niet slechter. Beter. De eigenschap versterkt zowel de negatieve als de positieve omgevingsinvloeden ook dat is aangetoond. In een uitputtende omgeving kun je er kapot aan gaan. In een goede omgeving kun je er verder mee komen dan wie dan ook.
Wat de hooggevoelige man te bieden heeft, is geen zweverigheid. Het is een scherp radar voor wat er speelt in mensen, in situaties, in zichzelf. Het is diepgaand denken dat verbanden legt die anderen missen. Het is empathie die oprechte verbinding mogelijk maakt, met klanten, met medewerkers, met je gezin.
In mijn gesprekken met cliënten die zichzelf herkennen als hooggevoelig, zie ik iets bijzonders gebeuren. Er valt iets weg. De schaamte, de frustratie, de eeuwige vraag: waarom reageer ik hier zo intens zwaar op? Als je begrijpt dat je anders bedraad bent, niet slechter, gewoon anders, dan hoef je jezelf niet meer te repareren. Dan kun je gaan kijken hoe je jouw eigenschap kunt inzetten in plaats van bestrijden.
Dat is hoe ik mannen het liefste begeleidt. Van 'wat is er mis met mij?' naar 'wat heb ik te bieden als ik mezelf ken?'
Bij FYVIP werken we op een holistische manier, dus op fysiek, mentaal, emotioneel en energetisch vlak. Voor hooggevoelige mannen betekent dat: ruimte maken voor wat er werkelijk speelt, zonder oordeel, en zonder dat je er een label op hoeft te plakken.
Sjoerd de Jong begeleidt als lichaamsgericht therapeut ondernemers bij het doorbreken van patronen die letterlijk vastzitten in het lichaam. Spanning die is ingeslikt. Gevoelens die zijn weggestopt. Een zenuwstelsel dat al jaren in de hoogste versnelling draait en niet meer weet hoe het naar beneden moet komen.
Jolanda de Jong, HSP-expert en natuurgeneeskundig sensitherapeut, is binnen FYVIP beschikbaar als hooggevoeligheid centraal staat. Ze runt ook haar eigen praktijk Bewust Gevoelig in Ede, en heeft diepgaande expertise in het begeleiden van hooggevoelige mensen, inclusief mannen die hun eigenschap voor het eerst leren erkennen. Haar inzet binnen FYVIP trajecten gebeurt in overleg en op maat.
Voor hooggevoelige mannen biedt FYVIP een veilige, discrete omgeving. Geen wachtkamer. Geen publiek. Medisch beroepsgeheim. En een aanpak die niet vraagt om 'het maar te accepteren' maar om te ontdekken wat er in je zit en hoe je dat kunt benutten.
Veel mannen die bij ons binnenkomen weten op dat moment niet dat ze hooggevoelig zijn. Ze komen voor de rugpijn, de slaapproblemen, de relatieproblemen. En dan ontdekken we samen de laag eronder. Dat is geen toeval. Het lichaam weet al lang wat het hoofd nog niet heeft toegelaten.
Ja. Hooggevoeligheid, hoogsensitiviteit en HSP (Hoog Sensitief Persoon) verwijzen allemaal naar dezelfde aangeboren eigenschap. De wetenschappelijke term is Sensory Processing Sensitivity (SPS). De begrippen worden door elkaar gebruikt, al zijn er kleine nuanceverschillen in gebruik.
Ja. Onderzoek — onder andere van Elaine Aron — laat consequent zien dat de eigenschap bij circa 20% van de bevolking voorkomt, gelijkmatig verdeeld over mannen en vrouwen. Maar doordat het taboe op mannelijke gevoeligheid zo groot is, herkennen en benoemen veel minder mannen de eigenschap.
Nee. Hooggevoeligheid is geen stoornis en staat niet in de DSM-5. Het is een aangeboren eigenschap van het zenuwstelsel. Je kunt het dus niet 'genezen' en het vraagt ook niet om behandeling — maar wel om bewustzijn en een omgeving die er rekening mee houdt.
Er zijn verschillende erkende tests, waaronder die van Elaine Aron. Maar eerlijker gezegd: als je dit artikel leest en bij meerdere punten denkt 'dat ben ik', dan is de kans groot dat je hooggevoelig bent. Een gesprek met een therapeut die ervaring heeft met HSP kan meer duidelijkheid geven.
Ja, het risico is significant hoger. Uit internationaal onderzoek (Bergsma, 2019) blijkt dat 57% van de hooggevoelige mensen een burn-out heeft gehad, tegenover 15% gemiddeld. Dat komt door de combinatie van meer verwerken, minder hersteltijd en een cultuur die vraagt om constant presteren zonder ruimte voor gevoeligheid.
FYVIP biedt 1-op-1 begeleiding waarbij zowel het lichamelijke als het emotionele en energetische vlak worden aangesproken. Voor hooggevoelige mannen betekent dat: een veilige, discrete ruimte om te ontdekken wat er werkelijk speelt en hoe je jouw eigenschap kunt inzetten als kracht in plaats van te bestrijden als last. Jolanda de Jong is als HSP-specialist beschikbaar op aanvraag.
Nee. Een label is nooit het doel. Wat telt is het inzicht dat je anders bedraad bent en die bedrading verklaart waarom je bepaalde dingen ervaart zoals je ze ervaart. Dat inzicht, en de handvatten die erbij horen, is wat verandering mogelijk maakt. Of je het dan HSP noemt of niet, maakt voor het traject geen verschil.
Hooggevoeligheid is een aangeboren eigenschap van het zenuwstelsel die bij circa 20% van de bevolking voorkomt evenveel bij mannen als bij vrouwen. Maar bij mannen blijft de eigenschap grotendeels onherkend, omdat onze cultuur gevoeligheid als zwakte bestempelt en mannen al vroeg leert hun gevoelens te verbergen.
Dat heeft een prijs: hooggevoelige mannen lopen significant meer risico op burn-out, chronische klachten en een permanente staat van uitputting. Niet omdat gevoeligheid een probleem is, maar omdat ze nooit hebben geleerd ermee om te gaan. De omslag begint bij erkenning: begrijpen dat je anders bedraden bent, niet slechter.
Dat je meer verwerkt, meer absorbeert, meer meeneemt en dat je daarvoor hersteltijd nodig hebt die je jezelf nauwelijks gunt. Als je dat weet, kun je je eigenschap gaan inzetten in plaats van bestrijden. En dan wordt hooggevoeligheid wat het altijd al was: een kracht.
Herken je jezelf in dit artikel? Boek een Introductie Sessie via fyvip.nl en ontdek wat jouw gevoeligheid met je doet — en wat je ermee kunt.
Lees ook in deze categorie:
- HSP en ondernemen als man: de onzichtbare uitdaging
- Stoer zijn kost energie: waarom mannen gevoelens wegstoppen
- HSP en burnout: waarom hooggevoelige mannen extra risico lopen